Home Patroni Gimnazjum

Patron Gimnazjum - Stanisław Koniecpolski


Nasza szkoła nosi imię hetmana Stanisława Koniecpolskiego. Uroczyste nadanie imienia odbyło się 08-05-2001.9 lutego 1591 roku urodził w Koniecpolu się Stanisław Koniecpolski, najwybitniejszy wódz XVII wieku.

Przyszedł zatem na świat 408 lat temu. W młodości odebrał staranne wykształcenie. Ukończył on bowiem Akademię Krakowską, a następnie zaprawiał się w rzemiośle wojennym w krajach Europy Zachodniej. Był synem wojewody sieradzkiego Aleksandra, człowieka zaufanego królów Batorego i Zygmunta III Wazy. Na młodego Stanisława Koniecpolskiego zwrócił baczną uwagę Stanisław Żółkiewski, który od 1612 roku pokierował jego karierą, a nawet w 1615 roku poślubił córkę Hetmana - Katarzynę Żółkiewską, która po osiemnastu miesiącach zmarła przy porodzie. W 1618 roku Stanisław Koniecpolski otrzymał Buławę Polną Koronną oraz ożenił się powtórnie z kasztelanką wojnicką - Lubomirską. W 1620 roku z tego związku urodził się syn Aleksander. W tym okresie Stanisław Koniecpolski brał udział w wojnie przeciw Rosji, Tatarom i Turkom. Chcąc uprzedzić spodziewane uderzenie tureckie Stanisław Koniecpolski udał się wraz z Stanisławem Żółkiewskim na wyprawę do Mołdawii. Trzeciego oraz czwartego września 1620 roku 10 tys. armia koronna dowodzona przez Żółkiewskiego i Koniecpolskiego przeprawiają się przez Dniestr i zmierzają do Cecory. W obozie hetmańskim znaleźli się egoiści i karierowicze na czele z kniaziem Samuelem Koreckim i Aleksandrem Kalinowskim, którzy podważali autorytet wielkiego Polaka i wodza Stanisława Żółkiewskiego.

19 września 1620 roku doszło do bitwy pomiędzy Turkami, Mołdawianami, Tatarami i Polakami w następstwie której Mołdawianie Grazjaniego zdradzili przechodząc na stronę Turków. Bitwa nie została rozstrzygnięta lecz warchołowie rzucili hasło, że hetmani uchodzą, wobec czego część pocztów opuściła obóz, zaś hetmani z armią rozpoczęli uporządkowany odwrót. Do 3 października 1620 roku tabor Żółkiewskiego odparł 16 ataków wroga i nie został rozerwany. Dopiero 5 października 1620 roku doszło w polskim obozie do regularnej walki między lisowczykami i czeladzią, a szlachtą o łupy. Nadludzkim wysiłkiem hetmani opanowali groźną sytuację, ale znów rankiem 6 października w następstwie burdy doszło do rozerwania polskiego taboru z czego skorzystał wódz Tatarów - Kantymir. Znów rozległy się krzyki, że hetmani uchodzą, co nie było prawdą. Pozostał Żółkiewski, który przebił własnego konia i nakazał uchodzić do Dniepru - Koniecpolskiemu, aby ocalić jego życie. Sędziwy hetman poległ, zaś Koniecpolski dostał się do niewoli tureckiej i wobec odmowy wezyrowi sułtana - Hussejnowi przejścia na wiarę mahometańską został osadzony w Czarnej Wieży w Zamku Siedmiu Wież o milę od Konstantynopola. Dopiero dzięki wysiłkowi Janusz Zbarskiego po zapłaceniu okupu wartości 30 tyś. zł- Koniecpolski odzyskał wolność i w kwietniu 1623 roku powrócił do Ojczyzny. Na polecenie króla zorganizował skuteczną obronę przed Tatarami oraz 20 czerwca rozgromił wodza Tatarskiego - Kantymira sprawcę śmierci hetmana Żółkiewskiego pod Martynowem.

W rok później narzucił Kozacczyźnie korzystny dla Rzeczypospolitej układ z 26 października 1625 roku zawarty nad Jeziorem Kurkowskim. W tym okresie czasu Polska od północy została zaatakowana przez doborową armię szwedzką, dowodzoną przez wybitnego wodza króla Gustawa II Adolfa. 4 Listopada 1626 roku na Pomorze przybył hetman Koniecpolski z wojskiem koronnym i rozpoczął wojnę ze Szwedami. Wobec wyższości armii szwedzkiej hetman Koniecpolski rozpoznał jej taktykę oraz sposób organizacji armii szwedzkiej. W tym kontekście zastosował walkę szarpaną i poniekąd partyzancką, chroniąc Gdańsk i spychając Szwedów do defensywy. Ruchliwość polskiej jazdy i energia Koniecpolskiego zostały dostrzeżone przez króla szwedzkiego Oxenstierna. 30 Marca 1627 roku Koniecpolski zablokował Puck, a następnie 2 kwietnia 1627 roku armia szwedzka skapitulowała w Pucku, 12 kwietnia 1627 r. Koniecpolski uderzył na Czarne i znów Szwedzi skapitulowali. Tymczasem Sejm polski nadal nie uchwalał podatków na armię, zaś Gustaw Adololf 20 maja 1627 roku wylądował z posiłkami w Pilawie. Zdradził elektor Brandenburski 7 sierpnia 1627 roku do bitwy między Szwedami dowodzonymi przez samego króla Gustawa Adolfa, a Koniecpolskim. 8 Sierpnia doszło do zwycięskiej w następstwie której król szwedzki został ranny.

Wiosną 1628 roku król szwedzki znowu wrócił na Pomorze z nowymi siłami i 23 października 1628 roku Stefan Czarnecki, zasłużony żołnierz Koniecpolskiego wyciął silny oddział płk. Bałgisa pod Ornetą. 4 Lutego 1629 r. Koniecpolski bawił na Sejmie, a komendę nad wojskiem sprawował Potocki. Nocą z 11 na 12 lutego feldmarszałek Wrangel zaskoczył Polaków pod Głużnem. Armia koronna odniosła ciężką klęskę, a Wagner niemal nie zdobył Torunia. Pod wrażeniem klęski Sejm uchwalił wreszcie podatki na armię w kwocie 6.500.000 zł. Zaczętościągać zaciężnego żołnierza. Zgodne współdziałanie Koniecpolskiego i feldmarszałka hrabiego Jana Jerzego Arnheima doprowadziło 26 czerwca 1629 roku do wielkiego polskiego zwycięstwa nad armią szwedzką pod Trzcianą, gdzie król Gustaw omal nie dostał się do polskiej niewoli.

Wmiędzyczasie w 1626 roku Stanisław Koniecpolski otrzymał Buławę Wielką Koronną, od 12 lat wakującą po tragicznie zmarłym Żółkiewskim oraz poskromił Kozaków i Tatarów. 4 lipca 1633 roku Stanisław Koniecpolski rozgromił Tatarów pod Sasowym Rogiem, a następnie 22 października 1633 roku zwycięsko odparł przeszło dwukrotnie liczniejszą armię turecko-tatarską, Abazy Paszy. 30 stycznia 1644 roku Stanisław Koniecpolski pod Ochmatowem zastąpił drogę Tatarom dowodzonym przez Tuhaj - Beja i wraz z Jeremim Wiśniowieckim odniósł wielkie zwycięstwo. Bitwa pod Ochmatowem była największym zwycięstwem wojsk Rzeczypospolitej nad Tatarami w pierwszej połowie XVII wieku. Zwycięstwo to rozsławiło Koniecpolskiego w całej ówczesnej Europie. Jako doradca Władysława IV odegrał wielką rolę w zreformowaniu i unowocześnianiu armii polskiej. Wyrażając interesy magnaterii kresowej postępował bezwzględnie z Kozakami i dążył do wojny z Turcją i Tatarami, do zlikwidowania Chanatu krymskiego i zdobycia dostępu do Morza Czarnego. W tym celu opracował znakomity Dyskurs " O zniesieniu Tatarów krymskich?. W 1644 roku zmarła żona Krystyna wobec czego 16 stycznia 1645 roku Koniecpolski ożenił się z Zofią Opalińską. W niedzielę w środku nocy 11 marca 1646 roku król Władysław IV obudził się na skutek fatalnego snu. Spodziewał się najgorszego. I oto nadeszła złowieszcza wieść, że 11 marca 1646 roku w Brodach niespodziewanie zmarł hetman Stanisław Koniecpolski. Na wieść o śmierci wielkiego wodza rozpłakał się król polski, zaś naród opłakiwał stratę wielkiego człowieka, cieszącego się ogromnym autorytetem w społeczeństwie szlacheckim, którego bali się i szanowali Turcy i Tatarzy, doceniał sam Gustaw Adolf - "Lew Północy".350 lat temu 1 kwietnia 1646 roku w Brodach odbył się sławny pogrzeb Stanisława Koniecpolskiego, któremu przewodniczył biskup łódzki Gębicki.

Za trumną podążał jedyny syn hetmana chorąży koronny Aleksander Koniecpolski, poseł królewski Jakub Sobieski, Krzysztof Opaliński, Jeremi Wiśniowiecki, Stanisław Potocki i Krzysztof Koniecpolski oraz niezliczone mrowie dworzan i rycerstwa polskiego. Wstrząsającą mowę pogrzebową wygłosił protonotariusz apostolski dr o. Jan Teresowski. Spoczął w podziemiach Kościoła w Brodach miasta ukochanego przez hetmana urodzony wódz w 56 roku życia. Potomni zaliczyli senatora - Hetmana Stanisława Koniecpolskiego do największych wodzów Rzeczypospolitej szlacheckiej, pana 170 miast i miasteczek oraz 740 wsi, faktycznego wicekróla Ukrainy, starosty, kasztelana i wojewody. Był znakomitym gospodarzem i strategiem wojskowym, wiernym i oddanym współpracownikiem królów Zygmunta III Wazy i Władysława IV, reformatorem armii królewskiej, pogromcą Kozaków, Tatarów i Szwedów, znakomitym dyplomatą i niezłym mówcą, wybitnym znawcą stosunków tureckich i gorącym patriotą. Odchodził mąż sławny nauką i cnotą znamienity. Godzien jest wspomnienia potomnych i utrwalenia jego pamięci.